Chương 44 — Nông nô và người tự do

Cao Dương đứng trên tảng đá, nhìn xuống những gương mặt tê dại và co rúm bên dưới, hít sâu một hơi.

Dân chúng không hề ngu muội, nhưng điều đó không có nghĩa là họ không vô tri.

Ngu muội là phán đoán mang theo thành kiến và khinh miệt, còn vô tri thì chỉ đang trần thuật sự thật.

Giai cấp bình dân và nông nô của thời đại này chính là vô tri, kết cấu xã hội quyết định rằng họ gần như không có kênh nào để tiếp nhận tri thức và mở mang hiểu biết, gánh nặng sinh hoạt cũng khiến họ chẳng còn chút sức lực nào để quan tâm đến thứ gì khác ngoài việc sống còn, và sống lâu dài trong hoàn cảnh ấy, họ mới tỏ ra như không biết suy nghĩ, mới tạo nên cái vẻ ngoài "ngu muội" giả tạo kia. Nhưng thực tế, họ vẫn biết suy nghĩ, chỉ là sự vô tri khiến họ khó hiểu nổi những thứ quá xa vời với cuộc sống mà thôi.

Cho nên không thể nói với họ những điều giả tạo và rỗng tuếch, không thể bàn với họ về lý tưởng, về tương lai, về viễn cảnh của lãnh địa và mối quan hệ logic giữa sự phát triển của sức sản xuất, một khi nói những điều ấy, họ sẽ lập tức quy những khái niệm nghe đã thấy "cao cao tại thượng" kia vào phe "lãnh chúa bên đó", và tự vạch ranh giới với chính mình, vì thế cách tốt nhất là nói với họ những thứ liên quan đến cuộc sống của họ.

»Thần dân của lãnh địa Cecil,« Cao Dương cao giọng nói, »các ngươi hẳn đều biết ta là ai, vì thế các ngươi cũng nên biết, ta mới là người có tiếng nói nhất trên vùng lãnh địa này, lời ta nói có thể đại diện cho luật pháp Cecil, những luật pháp ấy sẽ mang lại sự bảo vệ cho các ngươi, cũng là thứ các ngươi buộc phải tuân theo.

»Chúng ta đang khai khẩn một vùng lãnh địa mới, cũng tức là cần một số quy củ mới, nên ta tuyên bố ở đây ba việc:

»Thứ nhất, do lãnh địa cũ đã bị hủy diệt, mọi tài phú trong quá khứ đều bị xóa sạch, nên nhân danh tổ tiên gia tộc Cecil, ta tuyên bố, mọi khoản nợ liên quan đến lãnh chúa trong lãnh địa đều được xóa bỏ, bất kể người mắc nợ là người tự do hay nông nô, từ hôm nay trở đi, đều không còn phải gánh chịu bất kỳ khoản nợ nào với lãnh chúa.

Đám đông bên dưới hơi xao động, nhưng xao động không rõ rệt, bởi tuy bình dân và nông nô thời này ít nhiều đều mắc nợ lãnh chúa, nhưng trong thời buổi trùng kiến lãnh địa như hiện nay, mỗi người đều đã mất khả năng trả nợ, theo lòng nhân từ trước kia của lãnh chúa Rebecca, họ đã sớm đoán được sẽ được xóa nợ.

Cao Dương lại nói tiếp: »Thứ hai, mọi nông nô trong lãnh địa đều có cơ hội trở thành người tự do, lãnh chúa sẽ ban bố một loạt nhiệm vụ, như xây nhà, làm đường, khai mỏ, gia nhập quân đội. Tất cả những nhiệm vụ ấy đều có cách tính điểm tương ứng, chỉ cần hoàn thành công việc tương ứng theo đúng yêu cầu, là có thể tích lũy cống hiến, đạt đến tiêu chuẩn, nông nô liền có thể trở thành người tự do. Còn những ai đã là người tự do, sau khi hoàn thành những công việc này sẽ nhận được thù lao tương ứng. Cách tính thù lao cụ thể ta sẽ công bố trong thời gian tới, ta có thể cam đoan với các ngươi, bất kỳ nông nô nào cần cù và đáng tin chỉ cần chăm chỉ làm việc hai ba năm, là có thể trở thành người tự do, còn một người tự do chỉ cần làm việc đàng hoàng năm sáu năm, là có thể có được ngôi nhà của riêng mình!«

Lần này, xao động bên dưới hoàn toàn biến thành những cuộc bàn tán không thể kìm nén.

Nông nô trở thành người tự do, ở thời đại này vốn dĩ đã là một chuyện khá thách thức lẽ thường. Tuy luật pháp vương quốc Ansul không nghiêm cấm điều khoản nông nô trở thành người tự do, và luật lãnh địa của quý tộc các nơi cũng không có quy định rõ ràng về mặt này, nhưng trên thực tế, gần như chẳng có quý tộc nào tùy tiện để nông nô của mình được tự do, đối với họ, nông nô nghĩa là giá rẻ, nghĩa là có thể tùy ý vắt kiệt giọt máu cuối cùng trên người họ mà không phải chịu bất kỳ gánh nặng nào, những quý tộc chỉ biết không ngừng tăng thuế và thời gian lao động để vơ vét của cải thì压根 không thể nghĩ ra việc để nông nô được tự do có lợi ích gì.

Khi Rebecca lần đầu đề xuất để nông nô có được tự do thông qua con đường tòng quân cũng đã gây ra một phen xao động, nhưng lần này Cao Dương rõ ràng đã tiến thêm một bước lớn.

Còn về việc tham gia công việc để có thù lao, thậm chí có được nhà ở… rất nhiều bình dân vốn dĩ đã là thân phận tự do gần như không tin nổi.

Làm việc cho lãnh chúa mà còn có tiền? Ai tin chứ!

Cao Dương không cho họ thời gian tiếp tục bàn luận, mà nói tiếp điều thứ ba:

»Thứ ba, lều trại và hàng rào phải dựng hôm nay, cùng mương thoát nước trong doanh trại, chính là nhiệm vụ đầu tiên lãnh chúa giao cho các ngươi trong luật mới, ta đã cho người ghi lại phạm vi mỗi người các ngươi phụ trách, chỉ những ai hoàn thành đúng theo yêu cầu của ta mới được tính là hoàn thành công việc. Ngoài ra, để khích lệ việc làm việc nghiêm túc, mười người hoàn thành công việc đầu tiên, sẽ được ăn thịt.«

Nói xong câu ấy, Cao Dương chẳng buồn để ý phản ứng bên dưới ra sao, trực tiếp nhảy xuống tảng đá trở về chỗ Hetti và Rebecca đang đứng.

Còn những bình dân và nông nô tụ tập kia thì sau một thoáng sững sờ, bỗng hò hét lao về phía doanh trại trông như đã hoàn công, họ muốn đi gia cố lại những sợi dây và cây đinh đã lỏng lẻo, và đóng sâu hàng rào xuống đất!

Đối với họ, những thứ như tính cống hiến, tiêu chuẩn tính điểm mà Cao Dương nhắc đến vẫn còn quá thâm sâu khó hiểu, và họ cũng chẳng mấy tin rằng đám lính và các lão gia kỵ sĩ phụ trách giám sát thật sự sẽ nghiêm túc giúp họ tính toán khối lượng công việc, nhưng có một câu họ nghe hiểu được: tối nay được ăn thịt!

Chỉ những ai làm xong việc trước, và còn phải làm xong việc một cách nghiêm túc, mới được ăn thịt!

Đúng như Cao Dương nghĩ, chỉ khi liên quan đến lợi ích thiết thân, con người mới được khơi dậy động lực lớn nhất.

Nhìn đám bình dân và nông nô ùn ùn chạy đi, Hetti cảm thấy vẫn còn hơi ngơ ngác, mãi đến khi Cao Dương đứng trước mặt nàng mới kịp phản ứng, mang theo chút không thể tin nổi hỏi: »Tổ tiên… những điều người vừa nói đều là thật sao?«

Cao Dương nhìn nàng với vẻ như cười như không: »Cụ thể là điều nào?«

»… Chính là phần nông nô thông qua làm việc để trở thành người tự do ấy,« Hetti nhíu mày nói, »Đương nhiên, con không phản đối điều này, bởi Rebecca trước đây đã ban bố pháp lệnh nông nô tòng quân thăng tiến, nhưng người nói ngay cả việc xây nhà làm đường cũng có thể tính là cống hiến, hơn nữa chỉ cần làm hai ba năm là có thể trở thành người tự do… đây là thật sao?«

»Đương nhiên là thật,« Cao Dương nhìn nàng, »Ngươi thấy có chỗ nào không ổn?«

»Nếu dễ dàng trở thành người tự do như vậy, thì e rằng chẳng bao lâu nữa, toàn bộ nông nô trong lãnh địa đều sẽ thành bình dân mất,« Hetti mặt mày ngơ ngác, »Con của bình dân cũng là bình dân, lẽ nào sau này lãnh địa Cecil sẽ là một nơi không còn nông nô?«

Cao Dương vẫn nhìn nàng, nụ cười trên mặt không đổi: »Không có nông nô thì có gì không ổn?«

Xuất phát từ thói quen tư duy và thế giới quan bắt nguồn từ giai cấp của mình, Hetti theo bản năng cảm thấy có gì đó không đúng, nhưng xuất phát từ tầm nhìn và tư tưởng vượt xa quý tộc cùng thời, nàng lại thấy rằng dẫu không còn nông nô, dường như cũng chẳng có gì không đúng, thế là lập tức rơi vào mâu thuẫn.

Ngược lại Rebecca sau khi nhíu mày suy nghĩ một lúc liền nói: »Thật ra con thấy… chế độ nông nô đến hôm nay đã không còn cần thiết nữa, thật sự không còn cũng chẳng có gì không tốt.«

Cao Dương hơi bất ngờ nhìn hậu duệ vốn luôn cứng đầu này, gật đầu: »Nói tiếp đi.«

»Nông nô là sức lao động, mục đích của sức lao động là cung cấp nhân lực, nhưng nếu để họ trở thành người tự do lại có thể thu được nhiều nhân lực hơn, thì tại sao còn nhất định phải giữ lại cái khái niệm 'nông nô' ấy?« Rebecca gãi gãi tóc, »Năm xưa cha có nói với con, nguyên nhân chính khiến không cho nông nô được tự do là một khi họ tự do, không còn roi quất, họ sẽ lập tức trở nên lười biếng, không chịu làm việc nữa, nhưng con thấy roi chưa chắc đã là cách tốt nhất…«