Chương 360 — Báo là gì

Sáng hôm sau, sau bữa ăn, Cao Dương lấy ra bản kế hoạch mình đã viết xong từ đêm hôm trước, đưa cho Hách Đế xem một lượt.

Nói là bản kế hoạch, nhưng thực ra nội dung nó bao hàm còn chi tiết và đầy đủ hơn một bản kế hoạch rất nhiều. Cao Dương không chỉ phải ghi rõ trong đó phương án tổ chức tờ báo cùng nhân lực vật lực cần thiết, mà còn phải dùng một dung lượng rất lớn để giải thích báo là gì, tờ báo có ý nghĩa như thế nào, cuối cùng còn phải kèm theo những vấn đề có thể gặp phải khi tổ chức báo chí cùng phương án giải quyết, vân vân và vân vân một đống lớn thứ…

Viết bản kế hoạch chi tiết đến thế cũng là chuyện bất đắc dĩ, đây đều là những kinh nghiệm và bài học mà Cao Dương tích lũy được từ ngày vén quan tài bật dậy đến nay. Hắn phát hiện ra rằng, mỗi khi hắn đưa ra một khái niệm hoàn toàn mới ở thế giới này, vấn đề lớn nhất phải đối mặt thường không phải là người ta có chấp nhận nó hay không, bởi vì hắn có thân phận đấng khai quốc, lại có sức chiến đấu đủ để đập nát đầu bất cứ kẻ nào trên lãnh địa, cho nên hắn chưa bao giờ phải bận tâm về mức độ chấp hành lời mình nói của người xung quanh. Rắc rối thực sự nằm ở chỗ, rất nhiều khi người ta chưa chắc đã hiểu được hắn đang mô tả cái gì.

Đưa ra một sản phẩm khái niệm hoàn toàn mới, hắn lại phải đưa ra thêm nhiều danh từ mới để mô tả nó, mà những danh từ mới ấy lại có thể phải dùng càng nhiều ngôn từ hơn để giải thích. Có những thứ trong mắt hắn là đương nhiên, nhưng trong mắt người của thời đại này, thế giới này, lại có thể cần đến hai tầng, thậm chí ba tầng ‹phiên dịch› mới hiểu được nó là cái gì. Sau khi gặp phải vấn đề như vậy mấy lần, hắn buộc phải mỗi lần đưa ra một sự vật mới đều viết trước một bản tư liệu chi tiết, giải thích trên đó khái niệm cơ bản và tác dụng của sự vật mới ấy.

Đương nhiên điều này sẽ tiêu tốn không ít thời gian ở giai đoạn đầu, nhưng lại bớt được công sức về sau khi hắn phải giải thích lại sự vật mới cho từng người một. Hơn nữa, có một bản tư liệu rõ ràng cho người ta truyền tay đọc, cũng có thể tránh được chuyện những thứ ấy qua tay bao nhiêu người rồi bị sai lệch, đến cuối cùng khi thực hiện lại khác xa dự kiến của hắn một trời một vực.

»Tờ báo?« Hách Đế chăm chú đọc hết bản tư liệu Huyền Mạch Tông đưa cho mình. Nàng bây giờ đã quen với loại tư liệu này, và biết rằng mỗi khi vị tổ tiên nhà mình đưa ra một xấp giấy như thế, nàng lại phải cố gắng hiểu một thứ chưa từng có nhưng hiệu quả vô cùng kỳ diệu. Chỉ có điều lần này thứ mà tổ tiên đưa ra còn khác lạ hơn thường ngày — đây dường như không phải một cỗ máy ma đạo mới, cũng không phải một lý niệm quản lý mới, mà là một thứ… sách vở… cực kỳ rẻ mạt?

»Ngươi có thể hiểu nó là thứ trên bảng thông báo ở trung tâm thị trấn được in ra hàng nghìn bản, bên trong còn thêm vào một số nội dung như thường thức sinh hoạt, chuyện lạ trong ngoài lãnh địa, biến động giá cả, tri thức phổ cập, cuối cùng tạo thành một loại ấn phẩm giá rẻ, có tính thời hiệu,« Cao Dương giải thích, tiện thể cũng giải thích luôn ba chữ ‹tính thời hiệu› nghĩa là gì, »Tính thời hiệu tức là nội dung trên đó đều là những chuyện gần đây, hơn nữa chỉ có hiệu lực trong thời gian gần đây, để lâu sẽ mất tác dụng. Ví dụ giá lương thực của hai ngày vừa rồi, đó chính là một thông tin có tính thời hiệu.«

Hách Đế trầm tư suy ngẫm lời Cao Dương, còn Hổ Phách sau khi ăn uống no nê thì bắt đầu đi dạo quanh phòng ăn, lúc này bỗng nhiên sán lại gần, vẻ mặt kinh ngạc nhìn Cao Dương: »Oa, sau khi bức chết đám dược sư, luyện kim sư, thợ mỏ kia, cuối cùng ngươi đã quyết định bức chết luôn đám buôn tin tức trong ngoài lãnh địa rồi hả?«

Cao Dương bị câu nói đột ngột xuất hiện của tên này làm cho ngẩn ra: »Chuyện này thì liên quan gì đến buôn tin tức?«

»Không phải chuyện đương nhiên à, ngươi in hết đám tin tức này lên thứ gọi là ‹tờ báo› kia, rõ ràng là muốn độc quyền nghề tin tức rồi, chữ ‹độc quyền› này ta còn học được từ ngươi đấy,« Hổ Phách lắc đầu vênh mặt nói, »Ngươi đúng là không để cho người ta một lối sống nào cả!«

»Nếu những thứ trên tờ báo cũng tính là tin tức…« Cao Dương đã hiểu ý Hổ Phách, dở khóc dở cười lắc đầu, »Được rồi, vậy thì ta chính là muốn bức chết đám ‹buôn tin tức› cái gọi là kia.«

»Tác dụng của tờ báo là để dân chúng có thể hiểu biết nhanh hơn những chuyện mới xảy ra xung quanh mình, đồng thời góp phần truyền bá tri thức phổ cập, giáo dục thông thường, còn tuyên truyền những điều lệ mới, chế độ mới của Sảnh Chính Vụ, tăng cường sức mạnh ngôn luận của kẻ thống trị lãnh địa…« Hách Đế thì không để ý đến chuyện Hổ Phách chen ngang, mà chăm chú nhìn nội dung Cao Dương viết, nàng có thể đọc hiểu từng chữ trên đó, nhưng lại có chút không tưởng tượng nổi vì sao tờ báo lại có tác dụng lớn đến thế, »Tổ tiên, lẽ nào bảng thông báo trong thị trấn không có tác dụng này sao?«

»Có, nhưng hạn chế của bảng thông báo quá lớn,« Cao Dương lắc đầu, »Dân số của chúng ta đang tăng lên, quy mô thành phố cũng ngày càng lớn, chỉ dựa vào bảng thông báo để truyền bá tin tức thì hiệu suất rõ ràng đã quá thấp. Hơn nữa còn một điểm nữa, người biết chữ trên lãnh địa đang ngày càng nhiều, biết đọc tức là họ đã có năng lực tiếp nhận tri thức, học tập kỹ năng mạnh hơn, lượng tin tức mà bảng thông báo có thể cung cấp cho họ thì còn xa mới đủ.«

Hách Đế bỗng nhiên nhớ đến chuyện hôm qua nàng báo cáo với Cao Dương, nàng dò hỏi một câu: »Cái này… cũng có liên quan đến việc cải thiện môi trường trị an sao?«

»Không sai,« Cao Dương khẽ gật đầu, »Đọc sách có thể khiến người ta sáng suốt phân biệt phải trái, biết càng nhiều thì dân chúng càng có thể lý trí suy nghĩ vấn đề, từ đó thoát khỏi sự ngu muội. Ta biết rất nhiều quý tộc của thời đại này cho rằng bình dân sinh ra đã man rợ, cho nên mới đánh nhau ẩu đả, nghiện rượu cờ bạc, nhưng thực tế chẳng ai sinh ra đã man rợ cả, họ chỉ thiếu sự uốn nắn của hậu thiên cùng con đường đúng đắn để tiêu hao tinh lực mà thôi.«

Hổ Phách lững thững đi đến sau lưng Hách Đế, thò đầu ra cũng ra vẻ ta đây nhìn những tư liệu Cao Dương viết xuống, lúc này bỗng ngẩng đầu hỏi một câu: »Nhưng nói đi cũng phải nói lại… ngươi đúng là cố chấp với chuyện để bình dân ‹biết nhiều hơn› thật đấy… làm vậy thật sự cần thiết đến thế sao?«

Cao Dương bật cười: »Đương nhiên là cần thiết. Ta không chỉ muốn dân lãnh địa sống no ấm, mà còn muốn họ sống cho rõ ràng, để họ biết vì sao mình có thể sống những ngày tốt đẹp, và trước đây vì sao lại phải chịu đói chịu rét. Chỉ có như vậy, họ mới có thể xuất phát từ đáy lòng mà ủng hộ trật tự mới của Cecil, đồng thời nảy sinh sự tán đồng, sự gắn kết với mảnh đất này.«

Hổ Phách nhướng mí mắt lên, trong đôi mắt màu hổ phách ấy ánh lên vẻ tò mò: »Ý nghĩ của ngươi đúng là khác người thật đấy.«

»Ta biết trước đây chưa từng có lãnh chúa nào nghĩ đến phương diện này, bởi vì họ cho rằng bình dân là một đám người yếu ớt bất lực, ngu độn vô tri, chỉ cần đao kiếm và pháp trượng còn trong tay họ, họ chưa bao giờ bận tâm đến sống chết và suy nghĩ của bình dân. Nhưng ta thì chưa bao giờ nghĩ vậy,« Cao Dương ngừng một chút, »Các ngươi đều đã thấy những cỗ máy do người thường điều khiển trong nhà máy rồi, cũng đã thấy súng pháo và bom đạn kiểu mới rồi, các ngươi nên biết rằng, khi trí tuệ được dùng đúng chỗ, người thường vẫn có năng lực lay động kẻ siêu phàm — chỉ có điều suốt ngàn trăm năm nay, chưa từng có ai để ý đến phần sức mạnh ấy của họ mà thôi.«

Lúc này, Rebecca ở bên cạnh ngơ ngác nghe nửa ngày mới bỗng nhiên phản ứng lại, trợn tròn mắt nhìn Cao Dương: »A! Tổ tiên, con hiểu rồi, thì ra cái máy in người hôm qua bảo con xem là dùng vào việc này à, bảo sao người cứ nhấn mạnh vào sự tiện lợi và khả năng biên tập…«

»Đúng là dùng vào việc này,« Cao Dương gật đầu, »Cũng chỉ có loại máy in kiểu mới có thể in liên tục, chế bản nhanh mới đáp ứng được yêu cầu phát hành số lượng lớn, tính thời hiệu cao của tờ báo.«

Rebecca gãi đầu: »Thế thì xong rồi, máy in không biết bao giờ mới chế tạo ra được…«